|
چـنين گويد از نامـه باسـتان
|
|
ز گـفـتار آن دانـشي راسـتان
|
|
کـه آگاهي آمد بـه آباد بوم
|
|
بـنزد جـهاندار کـسري ز روم
|
|
کـه تو زنده بادي کـه قيصر بـمرد
|
|
زمان و زمين ديگري را سـپرد
|
|
پرانديشـه شد جان کـسري ز مرگ
|
|
شد آن لعل رخـساره چون زرد برگ
|
|
گزين کرد ز ايران فرسـتادهاي
|
|
جـهانديده و راد آزادهاي
|
|
فرسـتاد نزديک فرزند اوي
|
|
برشاخ سـبز برومـند اوي
|
|
سخـن گفـت با او به چربي بسي
|
|
کزين بد رهايي نيابد کـسي
|
|
يکي نامـه بنوشـت با سوگ و درد
|
|
پر از آب ديده دو رخـساره زرد
|
|
کـه يزدان تو را زندگاني دهاد
|
|
هـمـت خوبي و کامراني دهاد
|
|
نزايد جز از مرگ را جانور
|
|
سراي سپنـجـسـت و ما بر گذر
|
|
اگر تاج ساييم و گر خود و ترگ
|
|
رهايي نيابيم از چـنـگ مرگ
|
|
چـه قيصر چـه خاقان چو آيد زمان
|
|
بـخاک اندر آيد سرش بيگـمان
|
|
ز قيصر تو را مزد بـسيار باد
|
|
مـسيحا روان تو را يار باد
|
|
شـنيدم کـه بر نامور تـخـت اوي
|
|
نشسـتي بياراسـتي بخـت اوي
|
|
ز ما هرچ بايد ز نيرو بـخواه
|
|
ز اسـب و سليح و ز گنج و سـپاه
|
|
فرسـتاده از پيش کـسري برفـت
|
|
بـه نزديک قيصر خراميد تـفـت
|
|
چو آمد بدرگـه گـشادند راه
|
|
فرسـتاده آمد بر تـخـت و گاه
|
|
چو قيصر نـگـه کرد وعـنوان بديد
|
|
ز بيشي کـسري دلـش بردميد
|
|
جوان نيز بد مهـتر نونـشـسـت
|
|
فرسـتاده را نيز نـبـسود دسـت
|
|
بـپرسيد ناکام پرسيدني
|
|
نـگـه کردني سسـت و کژ ديدني
|
|
يکي جاي دورش فرود آوريد
|
|
بدان نامـه پادشا نـنـگريد
|
|
يکي هفتـه هرکش کـه بد راي زن
|
|
بـه نزديک قيصر شدند انـجـمـن
|
|
سرانـجام گفـتـند ما کـهـتريم
|
|
ز فرمان شاه جـهان نـگذريم
|
|
سزا خود ز کسري چـنين نامـه بود
|
|
نـه برکام بايسـت بدکامـه بود
|
|
کـه امروز قيصر جوانـسـت و نو
|
|
بـه گوهر بدين مرزها پيشرو
|
|
يک امـسال با مرد برنا مـکاو
|
|
بـه عـنوان بيشي و با باژ و ساو
|
|
بـهرپايمردي و خودکامـهاي
|
|
نـبـشـتـند بر ناسزا نامـهاي
|
|
بـعـنوان ز قيصر سرافراز روم
|
|
جـهان سر به سر هرچ جز روم شوم
|
|
فرسـتاده شاه ايران رسيد
|
|
بـگويد ز بازار ما هرچ ديد
|
|
از اندوه و شادي سخن هرچ گفـت
|
|
غـم و شادماني نـبايد نهـفـت
|
|
بـشد قيصر و تازه شد قيصري
|
|
کـه سر بر فرازد ز هرمـهـتري
|
|
ندارد ز شاهان کـسي را بـکـس
|
|
چـه کـهـتر بود شاه فريادرس
|
|
چو قرطاس رومي بياراسـتـند
|
|
بدربر فرسـتاده را خواسـتـند
|
|
چوبـشـنيد دانا که شد راي راست
|
|
بيامد بدر پاسـخ نامـه خواسـت
|
|
ورا ناسزا خـلـعـتي ساخـتـند
|
|
ز بيگانـه ايوان بـپرداخـتـند
|
|
بدو گـفـت قيصر نـه مـن چاکرم
|
|
نـه از چين و هيتاليان کـمـترم
|
|
ز مهـتر سبک داشتن ناسزاسـت
|
|
وگر شاه تو بر جـهان پادشاسـت
|
|
بزرگ آنـک او را بسي دشمنسـت
|
|
مرا دشمـن و دوست بردامنسـت
|
|
چـه داري بزرگي تو از مـن دريغ
|
|
هـمي آفـتاب اندر آري بـميغ
|
|
نـه از تابـش او همي کـم شود
|
|
وگر خون چـکاند برونـم شود
|
|
چو کار آيدم شـهريارم تويي
|
|
هـمان از پدر يادگارم تويي
|
|
سـخـن هرچ ديدي بخوبي بـگوي
|
|
وزين پاسـخ نامـه زشتي مـجوي
|
|
تـنـش را بخلعـت بياراسـتـند
|
|
ز درباره مرزبان خواسـتـند
|
|
فرسـتاده برگـشـت و آمد دمان
|
|
بـه مـنزل زماني نجسـتي زمان
|
|
بيامد بـه نزديک کـسري رسيد
|
|
بگـفـت آن کجا رفت و ديد و شنيد
|
|
ز گـفـتار او تنـگدل گشـت شاه
|
|
بدو گـفـت برخوردي از رنـج راه
|
|
شـنيدم کـه هرکو هوا پرورد
|
|
بـفرجام کردار کيفر برد
|
|
گر از دوست دشمـن نداند هـمي
|
|
چـنين راز دل بر تو خواند هـمي
|
|
گـماند که ما را همو دوست نيست
|
|
اگر چـند او را پي و پوست نيسـت
|
|
کـنون نيز يک تـن ز رومي نژاد
|
|
نـمانـم کـه باشد ازان تخت شاد
|
|
هـمي سر فرازد کـه مـن قيصرم
|
|
گر از نامداران يکي مـهـترم
|
|
کـنـم زين سپس روم را نام شوم
|
|
برانـگيزم آتـش ز آباد بوم
|
|
بـه يزدان پاک و بـخورشيد و ماه
|
|
بـه آذر گشسـب و بتخت و کـلاه
|
|
کـه کز هرچ در پادشاهي اوسـت
|
|
ز گنـج کهـن پرکـند گاو پوسـت
|
|
نـسايد سرتيغ ما رانيام
|
|
حـلال جـهان باد بر مـن حرام
|
|
بـفرمود تا بر درش کرناي
|
|
دميدند با سـنـج و هـندي دراي
|
|
هـمـه کوس بر کوهـه ژنده پيل
|
|
ببسـتـند و شد روي گيتي چونيل
|
|
سـپاهي گذشت از مداين به دشت
|
|
کـه درياي سبز اندرو خيره گشـت
|
|
ز ناليدن بوق و رنـگ درفـش
|
|
ز جوش سواران زرينـه کـفـش
|
|
سـتاره توگفـتي بـه آب اندرست
|
|
سـپـهر روان هـم بخواب اندرست
|
|
چوآگاهي آمد بـقيصر ز شاه
|
|
کـه پرخشـم ز ايوان بشد با سپاه
|
|
بيامد ز عـموريه تا حـلـب
|
|
جـهان کرد پر جنگ و جوش و جلب
|
|
سواران رومي چو سيصد هزار
|
|
حـلـب را گرفتـند يکـسر حصار
|
|
سـپاه اندر آمد ز هرسو به جـنـگ
|
|
نـبد جـنـگـشانرا فراوان درنـگ
|
|
بياراسـت بر هر دري مـنـجـنيق
|
|
ز گردان روم آنـک بدجا ثـليق
|
|
حـصار سـقيلان بـپرداخـتـند
|
|
کزان سو هميتاختـن ساخـتـند
|
|
حـلـب شد بـکردار درياي خون
|
|
بـه زنـهار شد لـشـکر باطرون
|
|
بدو هـفـتـه از روميان سي هزار
|
|
گرفـتـند و آمد بر شـهريار
|
|
بياندازه کشـتـند ز ايشان بـتير
|
|
بـه رزم اندرون چند شد دسـتـگير
|
|
بـه پيش سپـه کندهاي ساختـند
|
|
بـشـبـگير آب اندر انداخـتـند
|
|
بـکـنده ببـسـتـند برشاه راه
|
|
فروماند از جـنـگ شاه و سـپاه
|
|
برآمد برين روزگاري دراز
|
|
بـسيم و زر آمد سـپـه را نياز
|
|
سـپـهدار روزيدهان را بـخواند
|
|
وزان جنـگ چـندي سخنـها براند
|
|
کـه اين کار با رنج بسيار گـشـت
|
|
باب وبـکـنده نـشايد گذشـت
|
|
سـپـه را درم بايد و دسـتـگاه
|
|
هـمان اسـب وخفتان و رومي کلاه
|
|
سوي گـنـج رفـتـند روزيدهان
|
|
دبيران و گـنـجور شاه جـهان
|
|
از اندازه لـشـکر شـهريار
|
|
کـم آمد درم تـنـگ سيصد هزار
|
|
بيامد برشاه موبد چوگرد
|
|
بـه گـنـج آنـچ بود از درم ياد کرد
|
|
دژم کرد شاه اندران کار چـهر
|
|
بـفرمود تا رفـت بوزرجـمـهر
|
|
بدو گـفـت گر گنج شاهي تـهي
|
|
چـه بايد مرا تخت شاهنـشـهي
|
|
بروهـم کـنون ساروان را بـخواه
|
|
هيونان بخـتي برافـگـن بـه راه
|
|
صد از گـنـج مازندران بارکـن
|
|
وزو بيشـتر بار دينار کـن
|
|
بـشاه جـهان گفـت بوزرجمـهر
|
|
کـه اي شاه با دانش و داد و مـهر
|
|
سوي گـنـج ايران درازسـت راه
|
|
تـهي دسـت و بيکار باشد سـپاه
|
|
بدين شـهرها گرد ماهرکسـسـت
|
|
کـسي کو درم بيش دارد بدسـت
|
|
ز بازارگان و ز دهـقان درم
|
|
اگر وام خواهي نـگردد دژم
|
|
بدين کار شد شاه هـمداسـتان
|
|
کـه داناي ايران بزد داسـتان
|
|
فرسـتادهاي جسـت بوزرجمـهر
|
|
خردمـند و شادان دل و خوب چـهر
|
|
بدو گـفـت ز ايدر سه اسبـه برو
|
|
گزين کـن يکي نامـبردار گو
|
|
ز بازارگان و ز دهـقان شـهر
|
|
کـسي را کـجا باشد از نام بـهر
|
|
ز بـهر سـپـه اين درم فام خواه
|
|
بزودي بـفرمايد از گـنـج شاه
|
|
بيامد فرسـتاده خوش مـنـش
|
|
جوان وخردمـندي و نيکوکـنـش
|
|
پيمـبر بانديشـه باريک بود
|
|
بيامد بـشـهري کـه نزديک بود
|
|
درم خواسـت فام از پي شـهريار
|
|
برو انجـمـن شد بـسي مايه دار
|
|
يکي کـفـشـگر بود و موزه فروش
|
|
بـه گـفـتار او تيز بگـشاد گوش
|
|
درم چـند بايد بدو گـفـت مرد
|
|
دلاور شـمار درم ياد کرد
|
|
چـنين گـفـت کاي پرخرد مايه دار
|
|
چـهـل مـن درم هرمني صدهزار
|
|
بدو کفشـگر گفـت من اين دهـم
|
|
سـپاسي ز گـنـجور بر سر نهـم
|
|
بياورد قـپان و سـنـگ و درم
|
|
نـبد هيچ دفـتر بـه کار و قـلـم
|
|
چو بازارگان را درم سـخـتـه شد
|
|
فرسـتاده زان کار پردخـتـه شد
|
|
بدو کفشـگر گفت کاي خوب چـهر
|
|
بـه رنـجي بـگويي بـه بوزرجمهر
|
|
کـه اندر زمانـه مرا کودکيسـت
|
|
کـه بازار او بر دلـم خوار نيسـت
|
|
بـگويي مـگر شـهريار جـهان
|
|
مرا شاد گرداند اندر نـهان
|
|
کـه او را سـپارد بـفرهـنـگيان
|
|
کـه دارد سرمايه و هـنـگ آن
|
|
فرسـتاده گـفـت اين ندارم به رنج
|
|
کـه کوتاه کردي مرا راه گـنـج
|
|
بيامد بر مرد دانا بـه شـب
|
|
وزان کفـشـگر نيز بگـشاد لـب
|
|
برشاه شد شاد بوزرجـمـهر
|
|
بران خواسـتـه شاه بگشاد چـهر
|
|
چنين گفتن زان پس که يزدان سپاس
|
|
مـبادم مـگر پاک و يزدان شـناس
|
|
کـه در پادشاهي يکي موزه دوز
|
|
برين گونـه شادسـت و گيتي فروز
|
|
کـه چـندين درم ساخته باشدش
|
|
مـبادا کـه بيداد بـخراشدش
|
|
نـگر تا چـه دارد کـنون آرزوي
|
|
بـماناد بر ما هـمين راه و خوي
|
|
چو فامـش بـتوزي درم صدهزار
|
|
بده تا بـماند ز ما يادگار
|
|
بدان زيردسـتان دلاور شدند
|
|
جـهانـجوي با تخـت وافسر شدند
|
|
مـبادا کـه بيدادگر شـهريار
|
|
بود شاد برتـخـت و بـه روزگار
|
|
بـشاه جـهان گفـت بوزرجمـهر
|
|
کـه اي شاه نيک اختر خوب چـهر
|
|
يکي آرزو کرد موزه فروش
|
|
اگر شاه دارد بـمـن بـنده گوش
|
|
فرسـتاده گويد کـه اين مرد گفـت
|
|
کـه شاه جـهان با خرد باد جفـت
|
|
يکي پور دارم رسيده بـجاي
|
|
بفرهـنـگ جويد هـمي رهنماي
|
|
اگر شاه باشد بدين دسـتـگير
|
|
کـه اين پاک فرزند گردد دبير
|
|
ز يزدان بخواهـم هـمي جان شاه
|
|
کـه جاويد باد اين سزاوار گاه
|
|
بدو گـفـت شاه اي خردمـند مرد
|
|
چرا ديو چـشـم تو را تيره کرد
|
|
برو هـمـچـنان بازگردان شـتر
|
|
مـبادا کزو سيم خواهيم و در
|
|
چو بازارگان بـچـه گردد دبير
|
|
هـنرمـند و بادانـش و يادگير
|
|
چو فرزند ما برنـشيند بـتـخـت
|
|
دبيري بـبايدش پيروزبـخـت
|
|
هـنر بايد از مرد موزه فروش
|
|
بدين کار ديگر تو با مـن مـکوش
|
|
بدسـت خردمـند و مرد نژاد
|
|
نـماند بـجز حـسرت وسرد باد
|
|
شود پيش او خوار مردم شـناس
|
|
چوپاسـخ دهد زو پذيرد سـپاس
|
|
بـما بر پـس از مرگ نـفرين بود
|
|
چوآيين اين روزگار اين بود
|
|
نـخواهيم روزي جز از گـنـج داد
|
|
درم زو مـخواه و مـکـن هيچ ياد
|
|
هـم اکـنون شـتر بازگردان به راه
|
|
درم خواه وز موزه دوزان مـخواه
|
|
فرسـتاده برگـشـت و شد با درم
|
|
دل کفشـگر گشـت پر درد و غـم
|
|
شـب آمد غمي شد ز گفـتار شاه
|
|
خروش جرس خاسـت از بارگاه
|
|
طـلايه پراگـنده بر گرد دشـت
|
|
همـه شب همي گرد لشکر بگشت
|
|
ز ماهي چو بـنـمود خورشيد تاج
|
|
برافگـند خـلـعـت زمين را ز عاج
|
|
طـلايه چو گشـت از لب کـنده باز
|
|
بيامد بر شاه گردن فراز
|
|
کـه پيغـمـبر قيصر آمد بـشاه
|
|
پر از درد و پوزش کـنان از گـناه
|
|
فرسـتاده آمد هـمانـگـه دوان
|
|
نيايش کـنان پيش نوشين روان
|
|
چو رومي سر تاج کـسري بديد
|
|
يکي باد سرد از جـگر برکـشيد
|
|
بـه دل گفـت کينـت سزاوار گاه
|
|
بـشاهي ومردي وچـندين سـپاه
|
|
وزان فيلـسوفان رومي چـهـل
|
|
زبان برگـشادند پر باد دل
|
|
ز دينار با هرکـسي سي هزار
|
|
نـثار آوريده بر شـهريار
|
|
چو ديدند رنـگ رخ شـهريار
|
|
برفـتـند لرزان و پيچان چومار
|
|
شـهـنـشاه چو ديد بنواختـشان
|
|
بايين يکي جايگـه ساخـتـشان
|
|
چـنين گـفـت گوينده پيشرو
|
|
کـه اي شاه قيصر جوانسـت و نو
|
|
پدر مرده و ناسـپرده جـهان
|
|
نداند هـمي آشـکار و نـهان
|
|
هـمـه سر بـه سر باژدار توايم
|
|
پرسـتار و در زينـهار توايم
|
|
تو را روم ايران و ايران چو روم
|
|
جدايي چرا بايد اين مرز و بوم
|
|
خرد در زمانـه شهنـشاه راسـت
|
|
وزو داشت قيصر هميپشت راسـت
|
|
چـه خاقان چيني چه در هـند شاه
|
|
يکايک پرسـتـند اين تاج و گاه
|
|
اگر کودکي نارسيده بـجاي
|
|
سخـن گفـت بيدانش و رهنماي
|
|
ندارد شـهـنـشاه ازو کين و درد
|
|
کـه شادسـت ازو گـنـبد لاژورد
|
|
هـمان باژ روم آنچ بود از نخـسـت
|
|
سـپاريم و عـهدي بتازه درسـت
|
|
بـخـنديد نوشين روان زان سخـن
|
|
کـه مرد فرسـتاده افـگـند بـن
|
|
بدو گـفـت اگر نامور کودکـسـت
|
|
خرد با سـخـن نزد او اندکـسـت
|
|
چـه قيصر چه آن بي خرد رهنـمون
|
|
ز دانـش روان را گرفـتـه زبون
|
|
هـمـه هوشمـندان اسکـندري
|
|
گرفـتـند پيروزي و برتري
|
|
کـسي کو بـگردد ز پيمان ما
|
|
بـپيچيد دل از راي و فرمان ما
|
|
از آباد بومـش بر آريم خاک
|
|
زگـنـج و ز لـشـکر نداريم باک
|
|
فرسـتادگان خاک دادند بوس
|
|
چـنانـچون بود مردم چابـلوس
|
|
کـه اي شاه پيروز برترمـنـش
|
|
ز کار گذشتـه مـکـن سرزنـش
|
|
هـمـه سر به سر خاک رنج توايم
|
|
هـمـه پاسـبانان گـنـج توايم
|
|
چوخـشـنود گردد ز ما شـهريار
|
|
نـباشيم ناکام و بد روزگار
|
|
ز رنـجي کـه ايدر شهنـشاه برد
|
|
هـمـه روميان آن ندارند خرد
|
|
ز دينار پرکرده ده چرم گاو
|
|
بـه گـنـج آوريم از درباژ وساو
|
|
بـکـمي وبيشيش فرمان رواسـت
|
|
پذيرد ز ما گرچـه آن ناسزاسـت
|
|
چـنين داد پاسـخ که ازکار گنـج
|
|
سزاوار دسـتور باشد بـه رنـج
|
|
هـمـه روميان پيش موبد شدند
|
|
خروشان و با اخـتر بد شدند
|
|
فراوان ز هر در سـخـن راندند
|
|
هـمـه راز قيصر برو راندند
|
|
ز دينار گـفـتـند وز گاو پوسـت
|
|
ز کاري کـه آرام روم اندروسـت
|
|
چـنين گـفـت موبد اگر زر دهيد
|
|
ز ديبا چـه مايه بران سرنـهيد
|
|
بهـنـگام برگـشـتـن شـهريار
|
|
ز ديباي زربـفـت بايد هزار
|
|
کـه خلـعـت بود شاه را هر زمان
|
|
چـه با کـهـتران و چه با مهـتران
|
|
برين برنـهادند و گـشـتـند باز
|
|
هـمـه پاک بردند پيشـش نـماز
|
|
بـبد شاه چـندي بران رزمـگاه
|
|
چوآسوده شد شـهريار و سـپاه
|
|
ز لـشـکر يکي مرد بـگزيد گرد
|
|
کـه داند شـمار نبشت و سـترد
|
|
سـپاهي بدو داد تا باژ روم
|
|
سـتاند سـپارد بـه آباد بوم
|
|
وز آنـجا بيامد سوي طيسـفون
|
|
سـپاهي پس پشت و پيش اندرون
|
|
هـمـه يکـسر آباد از سيم و زر
|
|
بـه زرين سـتام و بـه زرين کـمر
|
|
ز بـس پرنياني درفـش سران
|
|
تو گـفـتي هوا شد همـه پرنيان
|
|
در و دشت گفتي که زرين شدسـت
|
|
کـمرها ز گوهر چو پروين شدسـت
|
|
چو نزديک شـهر اندر آمد ز راه
|
|
پذيره شدندش فراوان سـپاه
|
|
هـمـه پيش کـسري پياده شدند
|
|
کـمر بسـتـه و دل گشاده شدند
|
|
هر آنـکـس کـه پيمود با شاه راه
|
|
پياده بـشد تا در بارگاه
|
|
هـمـه مـهـتران خواندند آفرين
|
|
بران شاه بيدار باداد ودين
|
|
چو تنـگ اندر آمد به جاي نشسـت
|
|
بهرمـهـتري شاه بنـمود دسـت
|
|
سرآمد سخـن گفـتـن موزه دوز
|
|
ز ماه مـحرم گذشـتـه سـه روز
|
|
جـهانـجوي دهـقان آموزگار
|
|
چـه گـفـت اندرين گردش روزگار
|
|
کـه روزي فرازست و روزي نـشيب
|
|
گـهي با خراميم و گـه با نـهيب
|
|
سرانـجام بـسـتر بود تيره خاک
|
|
يکي را فراز و يکي را مـغاک
|
|
نـشاني نداريم ازان رفـتـهگان
|
|
کـه بيدار و شادند اگر خفـتـه گان
|
|
بدان گيتي ار چندشان برگ نيسـت
|
|
هـمان بـه که آويزش مرگ نيست
|
|
اگر صد سال بود سال اگر بيست و پنج
|
|
يکي شد چو ياد آيد از روز رنـج
|
|
چـه آنکـس که گويد خرامست وناز
|
|
چـه گويد که دردست و رنـج و نياز
|
|
کـسي را نديدم بـمرگ آرزوي
|
|
نـه بي راه و از مردم نيکـخوي
|
|
چـه ديني چه اهريمن بت پرسـت
|
|
ز مرگـند بر سر نـهاده دو دسـت
|
|
چوسالت شد اي پير برشست و يک
|
|
ميو جام وآرام شد بينـمـک
|
|
نـبـندد دل اندر سپنـجي سراي
|
|
خرد يافـتـه مردم پاکراي
|
|
بـگاه بـسيجيدن مرگ مي
|
|
چو پيراهـن شـعر باشد بدي
|
|
فـسرده تـن اندر ميان گـناه
|
|
روان سوي فردوس گـم کرده راه
|
|
ز ياران بسي ماند و چندي گذشـت
|
|
تو با جام همراه مانده بـه دشـت
|
|
زمان خواهـم ازکرد گار زمان
|
|
کـه چـندي بـماند دلـم شادمان
|
|
کـه اين داستانها و چندين سخـن
|
|
گذشـتـه برو سال و گشته کهـن
|
|
ز هـنـگام کي شاه تا يزدگرد
|
|
ز لـفـظ مـن آمد پراگـنده گرد
|
|
بـپيوندم و باغ بيخو کـنـم
|
|
سخنـهاي شاهنـشـهان نو کنم
|
|
هـماناکـه دل را ندارم بـه رنـج
|
|
اگر بـگذرم زين سراي سـپـنـج
|
|
چـه گويد کـنون مرد روشـن روان
|
|
ز راي جـهاندار نوشين روان
|
|
چوسال اندر آمد بـهـفـتاد و چار
|
|
پرانديشـه مرگ شد شـهريار
|
|
جـهان راهـمي کدخدايي بجست
|
|
کـه پيراهـن داد پوشد نخـسـت
|
|
دگر کو بدرويش بر مـهربان
|
|
بود راد و بيرنـج روشـنروان
|
|
پـسر بد مر او را گرانـمايه شـش
|
|
هـمـه راد وبينادل وشاه فـش
|
|
بـمردي و فرهـنـگ و پرهيز و راي
|
|
جوانان با دانـش و دلـگـشاي
|
|
از ايشان خردمـند و مهـتر بـسال
|
|
گرانـمايه هرمزد بد بيهـمال
|
|
سر افراز و بادانـش و خوب چـهر
|
|
بر آزادگان بر بـگـسـترده مـهر
|
|
بـفرمود کـسري بـه کارآگـهان
|
|
کـه جويند راز وي اندر نـهان
|
|
نگـه داشتـندي بـه روز و به شب
|
|
اگر داسـتان را گـشادي دو لـب
|
|
ز کاري کـه کردي بدي با بـهي
|
|
رسيدي بـشاه جـهان آگـهي
|
|
بـه بوزرجمـهر آن زمان شاه گفت
|
|
کـه رازي هميداشتـم در نهفـت
|
|
ز هـفـتاد چون ساليان درگذشـت
|
|
سر و موي مشکين چو کافور گشـت
|
|
چومـن بـگذرم زين سپنجي سراي
|
|
جـهان رابـبايد يکي کدخداي
|
|
کـه بـخـشايش آرد به درويش بر
|
|
بـه بيگانـه و مردم خويش بر
|
|
ببـخـشد بـپرهيزد از مـهر گنج
|
|
نـبـندد دل اندر سراي سپـنـج
|
|
سـپاسـم ز يزدان که فرزند هست
|
|
خردمـند و دانا و ايزد پرسـت
|
|
وز ايشان بـهرمزد يازان ترم
|
|
براي و بـهوشـش فرازان ترم
|
|
ز بخـشايش و بخشش و راسـتي
|
|
نـبينـم هـمي در دلش کاستي
|
|
کـنون موبدان و ردان را بـخواه
|
|
کـسي کو کند سوي دانش نـگاه
|
|
بـخوانيدش و آزمايش کـنيد
|
|
هـنر بر هـنر بر فزايش کـنيد
|
|
شدند اندران موبدان انـجـمـن
|
|
زهر در پژوهـنده و راي زن
|
|
جـهانـجوي هرمزد را خواندند
|
|
بر نامدارنـش بـنـشاندند
|
|
نخسـتين سخـن گفـت بوزرجمهر
|
|
کـه اي شاه نيک اختر خوب چـهر
|
|
چـه داني کزو جان پاک و خرد
|
|
شود روشـن وکالـبد برخورد
|
|
چـنين داد پاسخ که دانش به است
|
|
کـه دانـنده برمهـتران بر مه است
|
|
بدانـش بود مرد را ايمـني
|
|
بـبـندد ز بد دسـت اهريمـني
|
|
دگر بردباري و بـخـشايشـسـت
|
|
کـه تـن را بدو نام و آرايشسـت
|
|
بـپرسيد کز نيکوي سودمـند
|
|
بـگو ازچـه گردد چو گردد بـلـند
|
|
چـنين داد پاسخ که آنک از نخست
|
|
بـنيک و بد آزرم هرکس بجـسـت
|
|
بـکوشيد تا بردل هرکـسي
|
|
ازو رنـج بردن نـباشد بـسي
|
|
چـنين داد پاسخ که هرکس که داد
|
|
بداد از تـن خود هـمو بود شاد
|
|
نـگـه کرد پرسـنده بوزرجـمـهر
|
|
بدان پاکدل مـهـتر خوب چـهر
|
|
بدو گفـت کز گفتني هرچ هسـت
|
|
بـگويم تو بـشـمر يکايک بدسـت
|
|
سراسر همـه پرسـشـم يادگير
|
|
بـه پاسـخ هـمـه داد بنياد گير
|
|
سـخـن را مگردان پس و پيش هيچ
|
|
جوانـمردي وداد دادن بـسيچ
|
|
اگر يادگيري چـنين بيگـمان
|
|
گـشادسـت برتو در آسـمان
|
|
کـه چـندين بـه گفـتار بشتافتم
|
|
ز پرسـنده پاسـخ فزون يافـتـم
|
|
جـهاندار آموزگار تو باد
|
|
خرد جوشـن و بـخـت يار تو باد
|
|
کـنون هرچ دانـم بـپرسـم ز داد
|
|
توپاسـخ گزار آنـچ آيدت ياد
|
|
ز فرزند کو بر پدر ارجـمـند
|
|
کدامسـت شايسـتـه و بيگزند
|
|
بـبـخـشايش دل سزاوار کيست
|
|
کـه بر درد او بر بـبايد گريسـت
|
|
ز کردار نيکي پـشيمان کراسـت
|
|
کـه دل بر پـشيماني او گواسـت
|
|
سزاکيسـت کو را نکوهـش کـنيم
|
|
ز کردار او چون پژوهـش کـنيم
|
|
ز گيتي کـجا بـهـتر آيد گريز
|
|
کـه خيزد از آرام او رسـتـخيز
|
|
بدين روزگار از چـه باشيم شاد
|
|
گذشتـه چـه بهـتر که گيريم ياد
|
|
زمانـه کـه او را بـبايد سـتود
|
|
کدامـسـت وما از چـه داريم سود
|
|
گرانـمايهتر کيسـت از دوسـتان
|
|
کز آواز او دل شود بوسـتان
|
|
کرا بيشـتر دوسـت اندر جـهان
|
|
کـه يابد بدو آشـکار ونـهان
|
|
هـمان نيز دشـمـن کرا بيشـتر
|
|
کـه باشد برو بر بدانديشتر
|
|
سزاوار آرام بودن کـجاسـت
|
|
کـه دارد جهاندار ازو پشت راسـت
|
|
ز گيتي زيانـکارتر کارچيسـت
|
|
کـه بر کرده خود بـبايد گريسـت
|
|
ز چيزي کـه مردم هـميپرورد
|
|
چـه چيزيسـت کان زودتر بـگذرد
|
|
ستمـکاره کـش نزد اوشرم نيست
|
|
کدامسـت کـش مهر وآزرم نيست
|
|
تـباهي بـگيتي ز گفتار کيسـت
|
|
دل دوسـتانرا پر آزار کيسـت
|
|
چـه چيزيسـت کان ننگ پيش آورد
|
|
هـمان بد ز گـفـتار خويش آورد
|
|
بيک روز تا شـب برآمد ز کوه
|
|
ز گـفـتار دانا نيامد سـتوه
|
|
چو هنـگام شـمـع آمد از تيرگي
|
|
سرمـهـتران تيره از خيرگي
|
|
ز گفـتار ايشان غمي گشـت شاه
|
|
هـميکرد خامـش بپاسـخ نگاه
|
|
گرانـمايه هرمزد برپاي خاسـت
|
